OnJo 09 mei 2012
Het Ministerie van Defensie heeft geen afspraken gemaakt met het Amerikaanse bedrijf General Atomics over de aanschaf van “drones”, onbemande vliegtuigen. Dat stelt minister van Defensie Hans Hillen.
In Reporter International werd beweerd dat het ministerie van Defensie mogelijk Europese aanbestedingsregels heeft genegeerd. Het ministerie zou verschillende fabrikanten van drones laten meedingen naar de order maar eigenlijk al een keuze hebben gemaakt voor de Reaper, een type drone van General Atomics.
'Keuze al gemaakt'
Het ministerie van Defensie wil vier drones aanschaffen, waarmee een bedrag van tussen de 100 en 250 miljoen euro is gemoeid. De Tweede Kamer besloot dat er een open aanbesteding moest komen maar anonieme bronnen, die betrokken zijn bij het aanbestedingsproces, stelden in Reporter International dat al gekozen is voor de Reaper. Militair historicus Christ Klep noemde het proces een ‘gelopen race’.
Toneelstukje?
Na de uitzending van Reporter International stelde SP-Kamerlid Jasper van Dijk Kamervragen aan de minister van Defensie over de aanschaf van de drones. Hij vroeg zich af of er in strijd is gehandeld met het Europese aanbestedingsrecht als de keuze al lang vast stond. Het aanbestedingsproces zou volgens hem dan een ‘toneelstukje’ zijn gebleken.
Hillen resoluut
Volgens Hillen is daar geen sprake van. ‘Momenteel is de keuze voor een product, bijvoorbeeld de Reaper, nog niet gemaakt. Evenmin zijn er afspraken gemaakt met de Nederlandse defensie gerelateerde industrie, General Atomics of andere bedrijven,’ aldus de minister van Defensie.
Bewapenen van drones
Een andere zorg die Van Dijk uitte betrof het mogelijk bewapenen van de drones. De onbemande vliegtuigen worden in eerste instantie gebruikt om inlichtingen te verwerven maar kunnen, zoals de Amerikanen doen, bewapend worden. De Amerikaanse luchtmacht zet de toestellen in voor het gericht bombarderen van militaire doelen. Daarbij vallen geregeld burgerslachtoffers.
Volgens Hillen zal Defensie de drones alleen voor waarneming en inlichtingenvergaring ingezet worden. Hillen: ‘bewapening is niet aan de orde’. De minister stelt dat de luchtmacht de drones verwerft ‘omwille van de verbetering van de operationele inzetbaarheid van de krijgsmacht en de versterking van de inlichtingenketen. Hierbij staan gevalideerde inlichtingen, een effectieve inzet, veiligheid en zelfbescherming centraal’.
Defensie wil de drones 24 uur per dag overal ter wereld kunnen inzetten voor uiteenlopende missies. Hillen: ‘Hierbij is ook te denken aan humanitaire hulpverlening bij rampen, het in kaart brengen van vluchtelingenstromen, terrorismebestrijding en antipiraterij.’
Morele bezwaren
In de uitzending werden morele bezwaren tegen drones geuit. Het op afstand besturen van onbemande vliegtuigjes zou vanwege het afstandelijke karakter militaire missies reduceren tot het spelen van een videogame. Klep: 'Het is eigenlijk een groot computerspel, wat ik wel grappig vind is dat de piloten -eigenlijk deskpiloten- worden uitgerust met een vliegeroveral zodat ze er toch nog uit zien als echte piloten.'
De bestuurders van drones, die Reporter in de Verenigde Staten sprak, zijn het daar niet mee eens. De piloten, die op een militaire basis in de VS werken, weten dat ze echte vliegtuigen besturen en op het moment dat ze een drone besturen voelt het alsof zij zelf in de lucht zijn, aldus een Amerikaanse official.
Hillen lijkt geen morele bezwaren tegen de vliegtuigen te hebben. 'De inzet van onbemande en geautomatiseerde systemen is onderworpen aan dezelfde regels als de inzet van andere wapens en wapenplatforms. Dit betreft onder andere regels van het humanitair oorlogsrecht, bijvoorbeeld het beginsel dat onderscheid moet worden gemaakt tussen militaire doelen en burgerobjecten en het proportionaliteitsbeginsel,’ aldus de minister.
Bekijk de uitzending 'Drones'
