Tegenlicht 26 februari 2006
Op 7 maart zijn de gemeenteraadsverkiezingen. Extreem rechts, samengegaan in de Nederlandse Volks Unie, doet er aan mee. Wie bevolken de Nederlandse Volks Unie? Wat is hun netwerk? Wat zijn de internationale contacten? Wat zijn hun ideeën en wat zijn hun kansen? In ‘Voor volk en vaderland’ volgt Tegenlicht-regisseur Rob Schröder drie radicale jongeren, en probeert te begrijpen wat hen bezielt.
Tot op heden hebben de media de aantrekkingskracht van radicale ideologieën onder jongeren vooral afgedaan als naïviteit of dommigheid van doelloze teenagers. Maar hoe naïef zijn deze jongeren eigenlijk? Door een tijd mee te lopen met Constant Kusters (voorzitter Nederlandse Volksunie), Michiel Boerboom (NVU) en John Willemse (Germaanse Jeugd Nederland) ervaart regisseur Schröder iets anders dan naïviteit. Hardcore neonazistische bewegingen als de Nederlandse Volks Unie en De Germaanse Jeugd Nederland (jeugdbeweging van NVU) blijken opvallend goed georganiseerd te zijn. En hebben landelijk een wervende uitstraling. De zogenaamde 'Lonsdale jongeren', in stadjes en dorpen in Brabant, Gelderland, Friesland en Limburg, worden niet zelden aangestuurd door leden van dit soort radicale groepen.
'Voor volk en vaderland' moet blootleggen wat er zich achter de keurige burgerlijke façades van de lieflijke stadjes en dorpen ontwikkelt. Waarom voelen jongens en meisjes, die de luxe hebben gekend van een beschermde opvoeding binnen een relatief veilige omgeving, zich aangetrokken tot een radicale ideologie die zich afzet tegen alles wat hun vreemd is? Is het angst voor de voortdenderende globalisering? Geen grip meer op de grote boze buitenwereld? Is het zoeken naar nieuwe sociale structuren en zekerheden? Nieuwe Hollandse waarden en normen misschien?
Om boven het niveau van provocerende statements uit te komen en te kunnen doordringen in de beweegredenen en denkbeelden van deze radicale groeperingen, heeft Schröder met opzet gekozen voor het volgen van de wat oudere radicalen Kusters, Boerboom en Willemse, allen rond de dertig. Schröder volgt hen onder andere tijdens de bijeenkomsten met leden van de Duitse neonazi partij, de Nationale Partei Deutschland en de jongerenbeweging de Freie Nationalisten. Hij noteert dat de door hem geportretteerde jongens met problemen kampen waarmee in vrijwel alle geledingen van de maatschappij wordt geworsteld. Onbevooroordeeld kijken naar 'Voor volk en vaderland' zou volgens Schröder wel eens kunnen betekenen dat vertrouwde denkbeelden her en der een stevige duw krijgen.
